|
ÖRTÜLÜ ELEKTROD
ARK KAYNAĞI :

Örtülü
elektrod ark kaynağı, kaynak için gerekli ısının, örtü kaplı
tükenen bir elektrod ile iş parçası arasında oluşan ark
sayesinde ortaya çıktığı, elle yapılan bir ark kaynak
yöntemdir. Elektrodun ucu, kaynak banyosu, ark ve iş
parçasının kaynağa yakın bölgeleri, atmosferin zararlı
etkilerinden örtü maddesinin yanması ve ayrışması ile oluşan
gazlar tarafından korunur. Ergimiş örtü maddesinin oluşturduğu
cüruf kaynak banyosundaki ergimiş kaynak metali için ek bir
koruma sağlar. İlave metal (dolgu metali), tükenen elektrodun
çekirdek telinden ve bazı elektrodlarda da elektrod
örtüsündeki metal tozları tarafından sağlanır.
Örtülü elektrod ark kaynağı sahip olduğu
avantajları nedeniyle metallerin birleştirilmesinde en çok
kullanılan kaynak yöntemidir.
-
-
-
-
-
-
-
Örtülü elektrod ark
kaynağının metal yığma hızı ve verimliliği pek çok ark
kaynak yönteminden düşüktür. Elektrodlar belli boylarda
kesik çubuklar şeklindedir, bu nedenle her elektrod
tükendiğinde kaynağı durdurmak gerekir.
-
Her
kaynak pasosu sonrasında kaynak metali üzerinde oluşan
cürufu temizlemek gerekir.
GAZALTI
KAYNAĞI :
Gazaltı kaynağı, kaynak için gerekli
ısının, tükenen bir elektrod ile iş parçası arasında oluşan
ark sayesinde ortaya çıktığı bir ark kaynak yöntemdir. Kaynak
bölgesine sürekli şekilde beslenen (sürülen), masif haldeki tel
elektrod ergiyerek tükendikçe kaynak metalini oluşturur.
Elektrod, kaynak banyosu, ark ve iş parçasının kaynağa yakın
bölgeleri, atmosferin zararlı etkilerinden kaynak torcundan
gelen gaz veya karışım gazlar tarafından korunur. Gaz, kaynak
bölgesini tam olarak koruyabilmelidir, aksi taktirde çok küçük
bir hava girişi dahi kaynak metalinde hataya neden olur.
-
Gazaltı
kaynağı örtülü elektrod ark kaynağına göre daha hızlı bir
kaynak yöntemidir. Çünkü;
-
Tel
şeklindeki kaynak elektrodu kaynak bölgesine sürekli
beslendiği için kaynakçı örtülü elektrod ark kaynak
yönteminde olduğu gibi tükenen elektrodu değiştirmek için
kaynağı durdurmak zorunda değildir.
-
Cüruf
oluşmadığı için örtülü elektrodlardaki gibi her paso
sonrası cüruf temizliği işlemi yoktur ve kaynak metalinde
cüruf kalıntısı oluşma riski olmadığından, daha kaliteli
kaynaklar elde edilir.
-
Örtülü
elektrod ark kaynağına göre daha düşük çaplı elektrodlar
kullanıldığından, aynı akım aralığında yüksek akım
yoğunluğuna ve yüksek metal yığma hızına sahiptir.
-
Gazaltı
kaynağı ile elde edilen kaynak metali düşük hidrojen
miktarına sahiptir, bu özellikle sertleşme özelliğine sahip
çeliklerde önemlidir.
-
Gazaltı
kaynağında derin nüfuziyet sağlanabildiği için bazen küçük
köşe kaynakları yapmaya izin verir ve örtülü elektrod ark
kaynağına göre daha düzgün bir kök penetrasyonu
sağlar.
-
İnce
malzemeler çoğunlukla TIG kaynak yöntemi ile ilave metal
kullanarak veya kullanmadan birleştirilse de, gazaltı
kaynağı ince malzemelerin kaynağına örtülü elektrod ark
kaynağından daha iyi sonuç verir.
-
Hem
yarı otomatik hem de tam otomatik kaynak sistemlerinde
kullanıma çok uygundur.
-
Gazaltı
kaynak ekipmanları, örtülü elektrod ark kaynağı
ekipmanlarına göre daha karmaşık, daha pahalı ve taşınması
daha zordur.
-
Gazaltı
kaynak torcu iş parçasına yakın olması gerektiği için örtülü
elektrod ark kaynağı gibi ulaşılması zor alanlarda kaynak
yapmak kolay değildir.
-
Sertleşme
özelliği olan çeliklerde gazaltı kaynağı ile
yapılan kaynak birleştirmeleri çatlamaya daha eğilimlidir
çünkü, örtülü elektrod ark kaynağında olduğu gibi kaynak
metalininin soğuma hızını düşüren bir cüruf tabakası
yoktur.
-
Gazaltı
kaynağı, gaz korumasını kaynak bölgesinden
uzaklaştırabilecek hava akımlarına karşı ek bir koruma
gerektirir. Bu nedenle, örtülü elektrod ark kaynağına göre
açık alanlarda kaynak yapmaya uygun değildir.
ÖZLÜ TELLE ARK
KAYNAĞI :
Özlü
telle ark kaynağı, kaynak için gerekli ısının, tükenen bir
özlü tel elektrod ile iş parçası arasında oluşan ark sayesinde
ortaya çıktığı bir ark kaynak yöntemdir. Ark ve kaynak
bölgesini koruma işlevi özlü tel içindeki öz
maddesinin yanması ve ayrışması sonucunda oluşan gazlar
tarafından veya gazaltı kaynağındaki gibi dıştan beslenen bir
koruyucu gaz tarafından gerçekleştirilir. Kendinden korumalı
olan (açık-ark özlü kaynak telleri) kaynak işlemini ise daha
çok örtülü elektrod kaynak yöntemindeki gaz korumasına benzer.
Örtülü elektrodların üzerindeki örtü maddesi elektrodların düz
çubuklar olarak üretilmesine ve boy kısıtlamasına neden olur.
Özlü tellerde ise bu örtü maddesi boru şeklindeki tel
elektrodun içinde olduğu için makaralara sarılı tel şeklinde
üretilir ve sürekli kaynak bölgesine beslenebilir.
Bu
kaynak yöntemi, hem yarı otomatik hem de otomatik kaynak
sistemlerinde uygulanabilir.
Özlü
telle ark kaynağının dezavantajı, kaynak dikişi üzerinde
örtülü elektrod ark kaynağında olduğu gibi ama biraz daha ince
bir cüruf tabakasının oluşmasıdır. Fakat, şu an cüruf
temizliğine ihtiyaç olmayan veya cüruf oluşturmayan pek çok
özlü tel elektrod türü üretilmektedir.
TIG
KAYNAĞI :
TIG kaynağı, kaynak için gerekli ısının,
tükenmeyen bir elektrod (tungsten elektrod) ile iş parçası
arasında oluşan ark sayesinde ortaya çıktığı bir ark kaynak
yöntemdir. Elektrod, kaynak banyosu, ark ve iş parçasının
kaynağa yakın bölgeleri, atmosferin zararlı etkilerinden
kaynak torcundan gelen gaz veya karışım gazlar tarafından
korunur. Gaz, kaynak bölgesini tam olarak koruyabilmelidir,
aksi taktirde çok küçük bir hava girişi dahi kaynak metalinde
hataya neden olur.
-
TIG
kaynağı, sürekli bir kaynak dikişi yapmak, aralıklarla
kaynak yapmak ve punto kaynağı yapmak için hem elle, hem de
otomatik kaynak sistemleri ile uygulanabilir.
-
Elektrod
tükenmediği için ana metalin ergitilmesiyle veya ilave bir
kaynak metali kullanarak kaynak
yapılır.
-
Her
pozisyonda kaynak yapılabilir ve özellikle ince malzemelerin
kaynağına çok
uygundur.
-
Kök
paso kaynaklarında yüksek nüfuziyetli ve gözeneksiz
kaynaklar verir.
-
Isı
girdisi kaynak bölgesine konsantre olduğu için iş parçasında
deformasyon düşük
olur.
-
Düzgün
kaynak dikişi verir ve kaynak dikişini temizlemeye gerek
yoktur.
-
TIG
kaynağının metal yığma hızı diğer ark kaynak yöntemlerine
göre düşüktür.
-
Kalın
kesitli malzemelerin kaynağında ekonomik bir yöntem
değildir.
TOZALTI
KAYNAĞI :
Tozaltı kaynağı, kaynak için gerekli ısının,
tükenen elektrod (veya elektrodlar) ile iş parçası arasında
oluşan ark (veya arklar) sayesinde ortaya çıktığı bir ark
kaynak yöntemidir. Ark bölgesi kaynak tozu tabakası ile,
kaynak metali ve kaynağa yakın ana metal de ergiyen kaynak
tozu (cüruf) ve kaynak dikişi tar afından korunur. Tozaltı
kaynağında elektrik arktan ve ergimiş metal ile ergimiş
cüruftan oluşan kaynak banyosundan geçer. Ark ısısı elektrodu,
kaynak tozunu ve ana metali ergiterek kaynak ağzını dolduran
kaynak banyosunu oluşturur. Koruyucu görevi yapan kaynak tozu
ayrıca kaynak banyosu ile reaksiyona girerek kaynak metalini
deokside eder. Alaşımlı çelikleri kaynak yaparken kullanılan
kaynak tozlarında, kaynak metalinin kimyasal kompozisyonunu
dengeleyen alaşım elementleri bulunabilir. Tozaltı kaynağı
otomatik bir kaynak yöntemidir. Bazı tozaltı kaynak
uygulamalarında iki veya daha fazla elektrod aynı anda kaynak
ağzına sürülebilir. Elektrodlar yan yana (twin arc) kaynak
banyosuna sürülebilir veya kaynak banyolarının birbirinden
bağımsız katılaşmasını sağlayacak kadar uzaklıkta, arka arkaya
sürülerek yüksek kaynak hızı ve yüksek metal yığma hızına
ulaşılabilir.
-
Düz
ve silindirik parçaların kaynağında, her kalınlık ve
boyuttaki boruların kaynaklarında ve sert dolgu
kaynaklarında kullanılabilen yüksek kaynak hızına ve yüksek
metal yığma hızına sahip bir yöntemdir.
-
Hatasız
ve yüksek mekanik dayanımlı kaynak dikişleri
verir.
-
Kaynak
esnasında sıçrama olmaz ve ark ısınları görünmez bu nedenle
kaynak operatörü için gereken koruma daha
azdır.
-
Diğer
yöntemlere göre kaynak ağzı açılarını kaynak yapmak
mümkündür.
-
Tozaltı
kaynağı kapalı ve açık alanlarda
uygulanabilir.
-
Tozaltı
kaynak tozları havadan nem almaya eğilimlidir, bu da
kaynakta gözeneğe neden
olur.
-
Yüksek
kalitede kaynaklar elde edebilmek için ana metal düz, düzgün
olmalı, ana metal yüzeyinde yağ, pas ve diğer kirlilikler
olmamalıdır.
-
Cüruf
kaynak dikişi üzerinden temizlenmelidir, bu bazı
uygulamalarda zor bir işlem olabilir. Çok pasolu
kaynaklarda, kaynak dikişine cürüf kalıntısı olmaması için
cüruf her paso sonrası
temizlenmelidir.
-
Tozaltı
kaynağı 5 mm’den ince malzemelerde yanma yapabileceği için
genellikle uygun
değildir.
-
Yöntem
özel bazı uygulamalar hariç, düz, yatay pozisyondaki alın
kaynakları ve köşe kaynakları için uygundur.
-
Her
metal ve alaşım için uygulanabilen bir yöntem
değildir.
|